İncir Kök Yatırmasıyla Çoğaltma Yöntemi｜Kalın Köklerin Kullanılması, Çoğalma Adımları ve İpuçları

İncir çoğaltmanın genel yöntemleri çelик ve hava köklendirilmesi olsa da, budama veya pot değiştirme sırasında kesilen kalın kökleri kullanarak çoğaltan "kök yatırma" adı verilen bir yöntem de vardır. Gövde üzeri dallar kullanılmadığı için, budama dönemine göre geriye kalan köklerin boşa harcanmadan değerlendirilmesi avantajıdır. Burada kök yatırmanın mekanizması, adımları ve başarısızlığa eğilimli noktaları açıklanmaktadır.

Kökten Üretim Nedir | Çelikleme ve Tabakalamanın Farkları

Kök yatırması, toprakta bulunan kökün bir bölümünü kesip bunu toprağa gömerek kök ve filiz oluşturmasını sağlayan bir çoğaltma yöntemidir. İncir kökü belirsiz tomurcuk (normalde tomurcuk oluşmayan yerlerden çıkan tomurcuk) oluşturmaya eğilimlidir ve yaklaşık 1 cm kalınlığındaki bir kök kesilerek nemli toprağa gömüldüğünde, kesik yerinin yakınından filiz çıkabilir. Çelikleme, gövdenin üst kısmındaki dalı kullandığı için hareketsiz dönemdeki çelik yönetimini gerektirir; hava köklendirmesi ise ağaca takılı halde kök oluşturulması nedeniyle yer seçimini sınırlar. Kök yatırması bu yöntemlerden farklı olarak, repotlama veya kök temizliği sırasında elde edilen "kesik kökler" doğrudan değerlendirilebilmesi ile karakterize edilir.

Uygun Zaman ve Gerekli Malzemeler

• Zaman: Yaprak dökme dönemi ile tomurcuk çıkmadan öncesi (şiddetli soğuk mevsim hariç, geç kış). Yer değiştirme veya kök temizleme işlemiyle aynı zamanda yapıldığında kökleri elde etmek daha kolay hale gelir.
• Kullanılacak kökler: Çapı yaklaşık 1 cm, uzunluğu 10–15 cm civarında olan sağlıklı kökler. Çok ince kökler kuruluğa ve çürümeye karşı başarısızlığa eğilimlidir.
• Toprak: Su drenajı ve su tutma kapasitesi dengesi iyi olan toprak (küçük akik toprağı + yaprak moldü veya kesme fidesi için üretim toprağı)
• Kap: Fidan poşetleri veya fidan tepsiler. Açık tarla dikimi için fidan yatağı da kullanılabilir.

Kök Çelikçiliği Prosedürü

1. Dikim değişimi veya kök bölgesinin kazılması sırasında sağlıklı ve uygun kalınlıkta olan kökler seçilerek temiz bir bıçakla kesilir.
2. Kesilen kökün üst ve alt kısmını (bitki yakınındaki taraf ve uç taraf) ayırt edebilmek için, kesit yüzeyinin yönünü not alın.
3. Kök ortamını içeren bir kaba, kökleri yatay olarak yerleştirin ve toprağın 2-3 cm kadarını üzerine örtün (çok derin dikilmemelidir).
4. Su vererek toprağı yerleştirin ve açık gölge ile yarı gölge ortamlarında yönetin.
5. Toprak yüzeyi kuruduğunda su verin ve her zaman hafif nemli tutun.
6. İlkbahar aylarında sıcaklığın artmasıyla toprağın içinden yeni sürgünler çıkmaya başlar. Sürgün uzayıp birkaç yaprak açıldığında, köklerin aktif olduğunun göstergesidir; bu aşamada bitki kademeli olarak güneşe alıştırılmalıdır.

Yönetim İpuçları ve Köklenme Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kök çeliklenmesinde, çiçek açma süresinde sürgün çeliğine kıyasla farklılıklar görülmesi kolaydır. Filiz birkaç hafta içinde çıkabilir veya 1-2 ay sürebilir; bu nedenle filiz görülmeden önce pes etmemek ve kazıyıp çıkarmamak önemlidir. Çok fazla kurutulursa kökler kurur; tersine, toprak sürekli aşırı nemli olursa çürümeye neden olur. Saksı tabanından su boşalan, drenajı iyi potting toprağı kullanmak ve yerleşim yerini yağmurdan korumak faydalıdır. Filiz uzadıktan ve yapraklar açıldıktan sonra, normal bir fidan gibi ışığa kademeli olarak alıştırılır ve kök topağı çevreyi kapladığında bir ölçü daha büyük bir saksıya veya toprağa dikilir.

Aşılı Fidanların Köklerini Kullanırken Dikkat Edilecek Noktalar

Köklerden üretim yapılırken dikkat edilmesi gereken nokta, orijinal ağacın aşılı bir fidan olup olmadığıdır. Aşılı fidanların kökleri çoğunlukla anaç (taban fidanı) kökenlidir ve bu köklerden çıkan sürgünler, istenen çeşidi değil, anacın özelliklerini taşıyan bir bitki haline gelebilir. Kendi ağacının tohum veya çelikleme yoluyla elde edilen "kendi kökü (özk)" nü taşıyıp taşımadığını, yoksa aşılı olup olmadığını belirledikten sonra, kendi köklü ağaçların köklerini kullanmak güvenlidir. Orijini belirsiz fidanlar söz konusu olduğunda, denemeye başlamadan önce forumlar gibi yerlerde geçmişini kontrol etmek yararlıdır.

Kök vurması, özel aletler olmadan budama veya aktarım işlemleriyle birlikte denenebilecek bir çoğaltma yöntemidir. Ancak çimlenme oranı ve büyüme hızı çeliklendirme kadar istikrarlı olmadığından, güvenilir bir şekilde çoğaltmak istenirse çeliklendirme veya aşılama ile paralel olarak denenmesi önerilir. Kültürün düzgün bir şekilde çıkmaması veya anaç kökenli olup olmadığından emin olunamadığı durumlarda, durumu panosunda danışmak faydalı olabilir. Çeşitlere göre çoğaltma kolaylığının eğilimleri, çeşit kataloğundaki gönderileri de referans almak yararlıdır.