İncir Özsuyu (Lateks) ile Cilt Tahriş Olur mu? Çalışma Sırasında Dikkat Edilecek Noktalar ve Çözüm Yolları

İncir dalları veya yaprakları kesildiğinde, kesik yüzeyinden beyaz, sütümsü kıvamda bir bitki sıvısı sızar. Kültürel uygulamalar sırasında kaçınılmaz bir durumdur, ancak bu sıvı cilde temas ettiğinde dermatite neden olabilir ve özellikle güçlü güneş ışığı dönemlerinde dikkat gerektirir. Bu makale, dermatit oluşum mekanizmasını, budama ve hasat işlemlerinde koruma önlemlerini ve gelişmişse nasıl müdahale edileceğini özetlemektedir.

Neden İncir Ağacının Özsuyu Cildi Tahriş Eder

İncir ağacının özsuyunda furokumarin (solalenler) adı verilen ışık toksik bileşikler bulunmaktadır. Bu bileşik kendi başına cildin tahrişi hafif düzeyindedir ancak ultraviyole ışınlarına maruz kaldığında reaksiyon güçlenmekte ve kızarıklık, kaşıntı, su toplaması gibi yangısal tepkiler ortaya çıkabilmektedir. Bu durum "bitki kaynaklı ışık dermatiti" olarak adlandırılan bir semptom olup, yalnızca İncir değil Apiaceae ve Rutaceae familyalarının bazı bitkilerinde de bilinmektedir.

Semptomların Görülmesi Muhtemel Durumlar

• Budama veya eğitim işlemleri sırasında ağaç suyunun kollar veya bileklere temas etmesi ve dış ortamda çalışmalara devam edilmesi durumunda.
• Olgun meyveler koparıldığında sap başından sızan ağaç suyu cilde yapışabilir.
• Yaprak ve dalları çıplak elle tutup, ter ile ağaç suyunun yayıldığı durumda güneşe maruz kalmak

Belirtiler temas sonrasında hemen değil, birkaç saat sonra veya ertesi gün itibaren kızarıklık ve kaşıntı şeklinde ortaya çıkma eğilimindedir; "hemen dokunduğumda hiçbir şey olmadı" denilerek fark edilmesi zor olan bir özelliğidir. İzler birkaç haftadan birkaç aya kadar kalabileceğinden, hafif görmeyip önlem almaya özen gösterilmelidir.

Çalışmadan Önceki Önlemler

• Uzun kollu ve uzun pantolona ek olarak, ince lastik eldiveler veya bahçıcilik eldivenleri giyin ve ağaç özsuyu cilt ile temas etmesin.
• Budama ve hasat işlemleri, sıcaklık yükselmeden önce sabahın erken saatlerinde yapılmalıdır.
• Kalın dalların budanmasından sonra, özellikle ağaç özsuyu çıkması açısından, kesilen yüzeye çıplak elle dokunmaktan kaçınılmalıdır.
• Çalışma sonrasında güneşe maruz kalmadan önce, cilde yapışan ağaç özsuyu hızlıca yıkayıp temizle.

Ağaç Suyunun Cilde Temas Etmesi Durumunda Alınması Gereken Önlemler

Eğer ağaç özsuyu cilt ile temas ettiğini fark ederseniz, mümkün olan en kısa sürede sabun ve akan su ile iyice yıkayın. Yıkamadan sonra da bir süre doğrudan güneş ışığından uzak durun; güneş kremi veya uzun kollu giysiler ile ultraviyole ışınlardan korunmak belirtileri azaltmaya yardımcı olur. Kızarıklık, kaşıntı, su kabarcıkları zaten meydana gelmişse, kendi inisiyatifi ile satılan ilaçları uzun süre kullanmaya devam etmeyin; belirtiler şiddetli ise, etkilenen alan geniş ise veya su kabarcıkları eşlik ediyorsa bir dermatoloji uzmanına başvurun.

Çocuklarla Birlikte Çalışma, Evcil Hayvanlar İçin Dikkat

İncir, birçok ailede çocuklarla hasat keyfini paylaşılan bir meyvedir, ancak meyve ve dallarla doğrudan temas etme sıklığı arttığı için dikkatli olmak gerekir. Hasat sonrasında el yıkamayı alışkanlık haline getirmek ve çocukları bir süre doğrudan güneş altında uzun süre oynattıktan kaçınmak güvenli olacaktır. Köpek ve kediler yaprak ve gövdeleri çiğnerse ağız ve deri iltihaplanması oluşabilir; bu nedenle saksıların konumlandırılmasında dikkat gösterilmelidir.

İncir ağacının özsuyu tarafından meydana getirilen cilt tahrişi, furokumarin ve ultraviyole ışınının birleşimiyle oluşan bitki kaynaklı fotodermatitistir. Uzun kollu giysi ve eldiven giyerek çalışmak ile özsuyu temas ettikten sonra çabuk yıkamak gibi temel önlemleri almak, çoğu durumda tahrişi önleyebilir. Yetiştirilen ağacın özellikleri hakkında merak ediliyorsa çeşit rehberinde, yetiştirme sırasında rahatsız edici semptomlar veya sorunlar ortaya çıkarsa forumda danışılması önerilir.